2 czerwca 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustaw o podatku od towarów i usług oraz o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Mówiąc więc ogólniej, przyjęte zostały zmiany w ustawie o VAT.
Zmiany te obejmują pięć głównych obszarów:
– likwidacja wybranych obowiązków nałożonych dotychczas na podatników,
– ułatwienie prowadzenia działalności,
– doprecyzowanie niejasnych przepisów,
– wzmocnienie ochrony systemu podatkowego,
– oraz zmiany wynikające z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE.
Głównym celem nowelizacji ma być uproszczenie podatku VAT dla przedsiębiorców,
a większość zmian obowiązuje już od 1 października 2026 roku. Obowiązki, które zostały zniesione w związku z nowelizacją, to:
– obowiązek składania oddzielnej informacji o spisie z natury, a więc wypełniania druku VAT-S1, w związku z likwidacją działalności gospodarczej, dane te zamiast tego zawierane będą w pliku JPK VAT, zmiana ta ma zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku,
– obowiązek wykazywania w JPK VAT podstawy opodatkowania przy zakupach od podatników spoza Polski, towarów i usług zwolnionych z podatku,
– obowiązek zapłaty VAT w ciągu 14 dni przy zakupie środka transportu z innego kraju UE, który to podatek również będzie zawierany w jednej z deklaracji VAT, od 1 stycznia 2027 roku.
Zmiany, które mają na celu ułatwienie prowadzenia działalności to:
– ograniczenie naliczania odsetek od VAT podczas importu, w przypadkach, gdy opóźnienie płatności nie wynika z winy podatnika,
– ujednolicenie zasad momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku towarów lub usług wykonywanych za odszkodowaniem na podstawie organów publicznych lub mocy prawa,
– wprowadzenie „składu VAT” polegającego na wyznaczeniu miejsca, na terenie którego obowiązuje stawka VAT 0% do momentu wyprowadzenia z niego towaru, co ma ułatwić handel międzynarodowy i wyeliminować nakaz rozliczania podatku na każdym etapie obrotu, od
1 stycznia 2027 roku,
– możliwość sprawdzenia statusu VAT podatnika do 5 lat wstecz,
– możliwość dokonania przez podróżnych e-odprawy TAX FREE z wykorzystaniem terminala TAX FREE na potrzeby zwrotu podatku VAT, co zacznie obowiązywać od 1 lipca 2028 roku.
Doprecyzowane przepisy dotyczą:
– rozliczania dostaw energii elektrycznej (w zakresie miejsca dostawy),
– zasad korzystania ze zwolnienia VAT dla małych przedsiębiorców,
– rozliczania kaucji pobieranej w systemie kaucyjnym,
– stosowania stawki obniżonej dla określonych produktów służących dezynfekcji.
Ochrona systemu podatkowego ma zostać wzmocniona poprzez:
– rozszerzenie odpowiedzialności nabywców za zaległości podatkowe sprzedawców, których nabywca mógł podejrzewać o nierzetelność, w określonych przypadkach,
– zmiany przepisów dotyczących kas fiskalnych w celu przyspieszenia digitalizacji tego obszaru, między innymi obowiązek wyrejestrowania kasy fiskalnej w terminie do 5 dni od momentu sporządzenia protokołu, co będzie obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku oraz zakaz wymiany pamięci fiskalnej w kasach starego typu, co oznacza, że w przypadku jej zapełnienia lub uszkodzenia obowiązkowa będzie wymiany kasy na kasę online, co zacznie obowiązywać od
1 lipca 2027 roku,
– zmiany sposobu klasyfikacji towarów objętych mechanizmem podzielonej płatności
z Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) na Nomenklaturę Scaloną (CN).
Ostatnia kategoria zmian wynika z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i wprowadziła następujące modyfikacje:
– osoby prowadzące wspólne gospodarstwo rolne mają możliwość bycia traktowanymi jako odrębni podatnicy VAT,
– rozszerzenie możliwości stosowania stawki 0% VAT dla niektórych usług związanych
z importem towarów,
– przepisy dotyczące odliczania VAT zostały dostosowane do aktualnego orzecznictwa unijnego.
Zakres zmian jest więc dość szeroki, należy pamiętać o terminach wprowadzenia niektórych z nich, ponieważ nie wszystkie wejdą w życie w tym samym momencie. Część
z nowych przepisów wprowadza nowe możliwości dla podatników i ułatwia im prowadzenie działalności, niektóre z nich, zwłaszcza te dotyczące wzmocnienia ochrony systemu podatkowego, budzą jednak kontrowersje i obawy wśród niektórych przedsiębiorców.